CHỢ NỔI - Nét đẹp : 1. Nhắc đến đồng bằng sông Cửu Long là nhắc đến một vùng sông nước phì nhiêu, với những dòng sông, con kênh, con rạch đan xen vào nhau, uốn mình quanh những vườn cây sum suê, trĩu quả, những cánh đồng mênh mông "cò bay thẳng cánh". Các hoạt động sản xuất, sinh hoạt hằng ngày của cư dân vùng đồng bằng sông Cửu Long từ những ngày đầu vào vùng đất mới lập nghiệp luôn gắn bó với mọi biến động của dòng nước, con sông.

Dường như người dân nơi đây đã gắn chặt cuộc đời mình cùng với sông nước, nơi nào có sông nước là có ghe thuyền. Có chiếc thuyền để làm ăn sinh sống là nhu cầu và ước vọng của người dân đồng bằng sông Cửu Long. Nhiều gia đình đời đời lập nghiệp bằng con thuyền, làm giàu từ con thuyền. Họ coi con thuyền như là nhà của mình. Nhiều nóc gia thuyền họp lại tạo nên những khu dân cư nổi trên sông. Cảnh tượng đi lại, vận chuyển bằng ghe, bằng thuyền ở Nam bộ, trên thực tế đã phát triển từ lâu. Cách nay trên một thế kỷ, trong sách Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài đức đã viết:"Ở Gia Định chỗ nào cũng có ghe thuyền, hoặc dùng thuyền làm nhà ở, hoặc để đi chợ, hoặc để đi thăm người thân thích, hoặc chở gạo củi đi buôn bán rất tiện lợi. Ghe thuyền chật sông, ngày đêm đi lại không ngớt...". Từ bao đời nay, mọi sinh hoạt của người dân đồng b8àng sông Cửu Long đều lấy dòng sông, con nước làm phương tiện để sinh tồn. Chợ Nổi không thể thiếu trong đời sống văn hoá - xã hội - cũng không nằm ngoài quy luật của những vùng quê sông nước.

Chợ với quá trình hình thành và phát triển của nó, mang đậm dấu ấn của một thời kỳ lịch sử. Chợ là bộ mặt văn hoá gắn chặt với sinh hoạt đời sống của nhiều tầng lớp xã hội của một vùng đất. Chẳng phải ngẫu nhiên mà Malaparte - một triết gia Ý - gọi "chợ là viện hàn lâm", "chợ là viện bảo tàng". Ban đầu, chợ ra đời do nhu cầu giao dịch, trao đổi những vật dụng cần thiết, hoặc những sản phẩm dư thừa trong đời sống hằng ngày của người dân, từ con cá, mớ rau, mắm muối, chất đốt đến cây kim, sợi chỉ.v..v.. và càng ngày càng mở rộng trong thời kỳ kinh tế hàng hoá phát triển. Những lưu dân vào những ngày đầu đến đây lập nghiệp, sau khi đã ổn định được đời sống, làm ra lương thực, thực phẩm đảm bảo cho những nhu cầu tối thiểu của đời sống, thì họ cũng bắt đầu nghĩ đến chuyện lập làng, dựng đình, lập chợ. Nếu đình làng ở nơi đất mới biểu thị cho tính cộng đồng và đáp ứng những nhu cầu về tâm linh và sinh hoạt văn hoá vốn đã từng ăn sâu trong ký ức, tập quán của họ từ nơi quê cũ, thì chợ nhằm giải quyết những nhu cầu thực tế về mặt kinh tế trong đời sống hằng ngày. Do vậy, chợ thường đặt ở nơi trung tâm của khu dân cư, tiện đường đi lại. Ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long có rất nhiều chợ khác nhau, trong đó "chợ nổi" - chợ trên sông là một loại hình mang đậm nét dấu ấn "văn hoá sông rạch".

Có thể thấy, chợ trên sông đã được hình thành từ cái thuở những lưu dân đầu tiên ở đàng ngoài vào vùng đất này khai phá đất hoang lập ấp, lập làng. Từ một vùng đất hầu như hoang vu, nhưng chỉ trong vòng hơn ba thế kỷ lao động, khai phá, bàn tay con người đã làm thay đổi hẳn bộ mặt thiên nhiên nơi đây. Cùng với việc mở rộng việc khai hoang, làng xóm được thiết lập ngày càng nhiều. Đến giữa thế kỷ XVIII, nhiều khu vực dân cư đã nối liền nhau ở khu vực đồng bằng Cửu Long. Lúa gạo và sản phẩm tăng nhanh, việc giao lưu buôn bán phát triển mạnh.

Kinh tế hàng hoá phát triển sớm ở vùng này đã hình thành nên việc buôn bán bằng đường sông, một hoạt động kinh tế đặc trưng của vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long. Người dân ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn nhớ câu nói của người xưa:
Đạo nào vui bằng đạo đi buôn
Xuống biển lên nguồn, gạo chợ nước sông.

Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức đã mô tả quang cảnh đi lại, mua bán trên sông thời bấy giờ như sau:"Theo con nước lớn ròng, ghe thuyền chèo chống, ca hát ngày đêm tấp nập".

Chợ trên sông thường được đặt ở cạnh bến sông, ở nơi đầu vàm