TRƯƠNG LĂNG

(Sinh năm 34 - mất năm 156)

_ Nói tới văn hoá Trung Quốc không thể không nói tới Đạo giáo, Lỗ Tấn có viết một câu đại ý nói rằng Đạo giáo chính là gốc rễ của truyền thống Trung Quốc. Nói tới Đạo giáo, không thể không nói tới Trương Lăng vì ông chính là người được người sau cho rằng là tổ sư khai sáng của Đạo giáo.

_ Trương Lăng tên tự là Phụ Hán, người huyện Phong, Giang Tô ngày nay. Đời nhà Tấn, vì các tín đồ đạo "Ngũ mễ" (đạo năm đấu gạo) thường thêm chữ "Đạo" vào tên của ông nên ông cũng được gọi là Trương Đạo Lăng. Từ trẻ, Trương Lăng đã là thái học thư sinh, làu thông kinh điển Nho học. Nhân vì ông cảm thấy Kinh học Nho gia chẳng có ích lợi gì với sinh mệnh nên theo học đạo ở Hắc Minh sơn (ngày nay ở tại huyện Đại Ấp, Tứ Xuyên). Năm Vĩnh Hoà thứ sáu (năm 141), Trương Lăng căn cứ Thái Bình Kinh viết thành 24 chương đạo thư. Nửa đêm ngày mồng một tháng năm năm sau, ông tự nhận đã gặp Lão Tử, đuợc ban hiệu "Thiên sư" để lập đạo giáo mới. Giáo đồ trong dân gian thờ ông là thầy, thu nạp đệ tử đông vài trăm nhà. Trương Lăng ý cứ vào tín ngưỡng tôn giáo nguyên thủy của dân tộc thiểu số ở vùng Ba Thục, hễ ai muốn vào đạo phải nạp năm đấu gạo nên đạo của ông có tên gọi là "Ngũ mệ đạo" (đạo năm đấu gạo). "Ngũ mễ đạo" sản sinh trong dân gian, nó có quan hệ mật thiết tới văn hoá phong tục cầu đảo, bói toán của dân gian. Nó bắt đầu từ cuối đời Hán, sau này kết hợp với những đạo sau như "Thiên sư đạo" và "Chính Khất đạo" liên tục truyền bá tín đồ tin ở thuật phù phép trừ ma bắt quỷ.

_ Trương Lăng tôn Lão Tử làm giáo chủ và tôn hiệu Lão là "Thái thượng lão quân", dùng Đạo Đức Kinh làm kinh điển chủ yếu. Trương Lăng lại căn cứ vào trứ thuật của mình xác lập thành giáo nghĩa, giáo lý "Ngũ mễ đạo" cho rằng tất cả những tai họa bệnh tật đều do ma quỷ tạo thành, cần phải xin Thiên quan cứu trị như cầu mưa, xin sao, trừ trùng hại, trừ ôn dịch, dưỡng thai, nuôi dưỡng trẻ con, cầu con trai,... đạo đồ tín nữ chỉ cần cầu khấn tế lễ thiên sư dùng phù phép thần thông là có thể trừ hoạ giáng phúc, do đó đạo này hết sức tôn trọng "Minh uy chi đạo" và "phù phép". Cái gọi là "Minh uy chi đạo" tức là "Minh uy thanh ước chi chính giáo", phép Minh uy là các đạo sư không nhận tiền, thần không nhận ăn uống gọi là "Thanh ước". Trị bệnh không dùng châm cứu thuốc thang mà chỉ cần uống nước phù phép.

_ Trương Lăng sáng lập "Ngũ mễ đạo" trở thành một tập đoàn đông đảo có hệ thống tổ chức đặc biệt có kinh điển, giới luật, tín đồ đầy rẫy khắp Ba Thục, ảnh hưởng lan ra xa tới những tập đoàn tông giáo tổ chức ở cảe vùng sông Hoàng Hà, sông Lạc. Trương Lăng sáng lập "Ngũ mễ đạo" có những đặc trưng văn hoá như sau:

+ Một: nó lấy đối tượng chủ yếu là nhân dân lao động hạ tầng, dùng tư tưởng khuyến thiện và chu cấp cho kẻ cùng khổ để giáo hoá tín đồ và thông qua sự trừ bệnh diệt hoạ giải trừ những thống khổ cho dân chúng. Nó cho rằng hoạ nạn, tật bệnh, chết chóc đều là sự trừng phạt của đạo trời. Do vậy, muốn trừ họa nạn, tật bệnh phải thông qua sự ăn năn hối hận, làm việc thiện và thực hiện giới luật của đạo.

+ Hai: nó phản đối thờ bái dâm từ (những đền miếu thờ thần dâm đãng tà vậy), vừa đấu tranh vừa dung hợp với những thuật bói toán cầu khấn của dân gian, hnờ đó mà nó bảo lưu được những thuật trừ ma đuổi quỷ. Trương Lăng dùng giới luật của đạo mình cấm trừ những ma quỷ dâm đãng tà vạy và lấy sự thanh ước cần kiệm trị dân "khiến dân không uống rượu ăn thịt bừa bãi". Từ đó, ông chỉnh đốn lại phong tục xấu của xã hội khiến đạo giáo sơ kỳ đâm rễ đuợc vào dân gian.

+ Ba: "Ngũ mễ đạo" mô phỏng chế độ hành chánh đời Hán tạo thành tổ chức cho đạo mình.

_ "Ngũ mễ đạo" của Trương Lăng là sản vật của xã hội mâu thuẫn ở Trung Quốc thời Đông Hán và cũng là sản vật do lòng bị kích thích của dân chúng vào lúc Phật giáo mới truyền vào Trung Quốc. Nó chính là hình thức tổ chức tông giáo để phản đối lại tông giáo ngoại lai. Sách Ngụy Tấn tiên đạo giáo đời Đường viết: "Đạo giáo là tông giáo sản sinh ở bản địa Trung Quốc, chiếm địa vị trọng yếu trong truyền thống văn hoá Trung Quốc".

_ Trương Lăng sáng lập "Ngũ mễ đạo" tạo thành một loại hình thức tông giáo truyền đời này sang đời kia, không ngừng lớn mạnh trở thành hệ thống tông giáo lớn trong truyền thống văn hoá Trung Quốc. Nguồn gốc văn hoá Đạo giáo sâu xa, ảnh hưởng đến mọi lãnh vực phát triển văn hoá Trung Quốc. Văn hoá Đạo giáo xuất hiện đã làm thay đổi cơ cấu văn hoá Trung Quốc, xác lập thành cục diện thế ba chân vạc Nho, Thích, Đạo (đạo Nho, đạo Phật, Đạo giáo) trong văn hoá Trung Quốc, nó dung hoà hai tông giáo Nho, Thích làm thay đổi hình thái và nội hàm văn hoá Trung Quốc, mở rộng nền văn hoá Trung Quốc vốn đã hết sức phong phú mới mẻ.

_ Đương nhiên, nếu luận về nguồn gốc thì Đạo giáo thời kỳ đầu không chỉ có một phái "Ngũ mễ đạo". Cùng nổi tiếng và truyền bá với "Ngũ mễ đạo" còn có "Thái Bình đạo". Cuối đời Đông Hán, thanh thế "Thái Bình đạo" của Trương Giác lớn mạnh, ảnh hưởng vượt cả "Ngũ mễ đạo" của Trương Lăng. Thế nhưng, cuộc khởi nghĩa "Khăn vàng" bị trấn áp mau lẹ, Trương Giác bị chém chết, "Thái Bình đạo" bị đàn áp không được truyền bá công khai. Còn đạo của Trương Lăng có tổ chức, kinh điển, giáo quy vững mạnh ảnh hưởng lớn trong dân gian. Vì vậy dân gian đặt ra nhiều thần thoại liên quan đến Trương Lăng mà họ tôn kính gọi là Trương thiên sư, hộ lập miếu thờ họ Trương ở huyện Nhân thọ, Tứ Xuyên (Lăng Châu) và thờ cúng lễ bái hết sức thành kính.t
__________________

---

Lương Anh Quang @ 13:16 26/07/2009
Số lượt xem: 1026