_ Các tư tưởng gia thiết kế quy phạm đạo đức, xác lập niềm tin chính trị, truyền bá sự giáo hoá, tuy vẫn có thể đánh động tới tâm linh của muôn vạn người, thế nhưng muốn làm cho những tư tưởng, quan niệm ấy thấm sâu vào ý thức con người, chuyển hoá thành thói quen và tư duy và trở thành tiêu chuẩn giá trị phổ biến lại cần phải có những tấm gương kiểu mẫu. Tô Võ là người sống trong tù ngục Hung Nô nhưng vẫn giữ mãi tấm lòng cứng cỏi, thực tiễn hoá quan điểm "Dị Hạ chi biệt" (Man Di và Trung Hoa có khác nhau, người Trung Hoa xưa có quan niệm sai gọi tất cả các đều là "Man Di") của Nho gia trung thành với quan niệm đạo đức, giữ vững lòng thành yêu nước báo đáp ân vua, ông trở thành tấm gương biểu mẫu hơn hai ngàn năm nay của xã hội đại thống nhất. Niềm tin của ông, sức mạnh của ông có sức chiêu cảm lớn với dân tộc Trung Hoa. Hành vi của ông được mọi tầng lớp dân tộc coi là đúng và trở thành một yếu tố tâm lý trong văn hoá dân tộc Trung Quốc.

_ So với Trương Khiên, sự nghiệp Tô Võ không vĩ đại bằng. Ảnh hưởng của ông với văn hoá Trung Quốc cũng không sâu đậm bằng bằng Trương Khiên, nhưng trong phần sâu kín nhất, cuộc đời Tô Võ là yếu tố thấm từ từ vào tâm lý văn hoá của người dân Trung Quốc. Nếu như bảo công lao mở đường của Trương Khiên có vẻ đẹp của sự thay đổi đột ngột thuộc dương cương thì hành động Tô Võ chăn dê lại có ảnh hưởng chậm rãi thuộc âm nho trong văn hoá dân tộc Trung Quốc. Trong diễn biến của văn hoá Trung Quốc, khó mà lấy tiêu chuẩn gì phán đoán cống hiến của Trương Khiên và Tô Võ ai lớn hơn ai. Chỉ có thể nói, công nghiệp của Trương Khiên và Tô Võ đều là những công nghiệp vĩ đại.

_ Tô Võ là người Tây An (Thiểm Tây ngày nay). Cha ông là đại tướng nổi tiếng Tô Kiến thời Hán Võ đế. Vì nguyên nhân ấy, ngay từ thiếu thời, ông được giữ chức "Lang" ở triều đình cùng với hai anh em khác. Năm 100 trước Công nguyên, Thiền Vu mới của Hung Nô lên ngôi, để mong hoà hảo với triều đình Hán, Thiền Vu mới thả sứ giả Hán bị giam giữ đã lâu về nước. Để cảm tạ Hung Nô, Hán Võ đế sai Tô Võ dân nhóm phó quan Trương Thắng hơn 100 người đem theo khá nhiều tài vật đi sứ Hung Nô. Nhóm Tô Võ hoàn thành nhiệm vụ, đang định quay về triều Hán, bỗng Hung Nô xảy ra nội loạn. Trong nội loạn, hầu vương Hung Nô với Ngô Thường làm phản thất bại phải chịu sự tra hỏi. Ngô Thường xưa có giao du với phó quan Trương Thắng. Tô Võ không biết gì về việc ấy, chỉ vì Trương Thắng làm liên lụy đến cả nhóm phải chịu bị giữ để điều tra. Tô Võ nôn nóng than: "Cứ ngồi đây chờ bị thẩm vấn khác nào làm nhục tới triều Hán, chi bằng chúng ta lấy cái chết ra cứu vãn". Dứt lời, ông rút đao tự sát, nhưng bị bọn Trương Thắng nhanh tay hơn chận lại.

_ Thiền vu bắt giữ cả nhóm Tô Võ, yêu cầu họ đầu hàng phản lại triều Hán. Vừa nghe lời dụ hàng, Tô Võ giận dữ quát: "Kẻ để mất khí tiết, lăng nhục mệnh vua thì dù có sống thêm cũng còn mặt mũi nào nhìn người nữa!" Ông lại đòi tự sát. Thiền vu kính phục khí tiết của Tô Võ, lại càng muốn dụ hàng ông. Đợi vết thương Tô Võ khỏi bớt, Thiền vu sai Vệ Luật (là người Hán đã đầu hàng Hung Nô từ lâu) tới khuyên hàng. Vệ Luật giết Ngô Thường trước uy hiếp Trương Thắng. Trương Thắng ham sống sợ chết nên đầu hàng. Vệ Luật khuyên Tô Võ: "Trước đây, tôi đầu hàng Hung Nô cũng là con đường chỉ quyết định chọn trước khi chết. Nay Thiền vu trọng dụng tôi, phong cho tôi tước vương hưởng muôn ngàn phú quý. Nếu như ông đồng ý đầu hàng, ngày mai lập tức ông cũng phú quý như tôi. Nếu ông cứ giữ vững lòng bất khuất trung thành với triều Hán thì cũng có ai biết cho ? Nếu như ông đầu hàng, tôi với ông sẽ kết làm anh em. Ông không nghe tôi, sau này có hối hận, e rằng cũng đã muộn mất rồi". Tô Võ nổi giận lôi đình, mắng Vệ Luật: "Ngươi là tôi thần nhà Hán mà không kể gì ân nghĩa, bán minh phản vua thành tên giặc hàng bọn Man Di, ngươi còn mặt mũi nào nói chuyện với ta !" Bấy giờ, Vệ Luật mới biết hkông thể nào uy hiếp khuất phục được Tô Võ. Hắn báo cáo sự thật với Thiền vu, Thiền vu lại càng muốn ông đầu hàng.

_ Thiền vu nghĩ ra một kế, khuyên không được thì hành hạ ông hkổ cho biết, hắn bắt Tô Võ xuống ở ngục dưới lòng đất, cấm chỉ mọi ăn uống để hành hạ thân xác ông. Đang là mùa đông, tuyết rơi rất dày, Tô Võ cố nhịn đói khát. Khi khát quá, ông ngậm tuyết cho đỡ khát. Khi đói quá, ông xé tấm da dê ăn cho đỡ đói. Nhiều ngày sau, Thiền vu thấy Tô Võ vẫn không có chút biểu hiện gì lay chuyển, hắn đành tha ông ra rồi thực hành mưu đồ giam lỏng. Thiền vu nói: "Chỉ cần ông đầu hàng Hung Nô, lập tức ông sẽ được phong tước vương". Nhưng Tô Võ thà chết không chấp nhận. Thiền vu hết hy vọng, vì vẫn kính trọng khí tiết của ông, không nỡ giết ông, bèn đày ông tới vùng Nhĩ Hồ xa xôi để giám sát. Thiền vu bảo: "Nếu ông quyết không đầu hàng thì ta sẽ cho ông đi chăn dê, đợi đến khi dê sinh con, ta sẽ cho ông về". Tô Võ đến bên hồ không một bóng người, các đồng bạn trong nhóm đi sứ với ông xin chia tay, chỉ còn lại bên cạnh ông duy nhất một cây gậy "sứ tiết" đại biểu cho triều Hán. Ông cầm gậy chăn dê, vẫn tin tưởng sẽ có ngày mình sẽ cầm gậy này quay về quốc gia. Từ đó, gậy "sứ tiết" không bao giờ rời ông, ngày lại qua ngày, những dây dua trên gậy đã rơi rụng hết.

_ Bên Nhĩ Hồ, Tô Võ chăn dê 19 năm, khi đi sứ ông còn cường tráng, bây giờ đã bạc trắng đầu tóc, mãi cho đến khi Thiền vu tại vị qua đời, triều Hán và Hung Nô lại giao hảo, ông mới được Hán Chiêu đế sai sứ giả sang Hung Nô đón ông về. Tô Võ chăn dê 19 năm mà vẫn giữ vững lòng trung. Sự tích bất khuất của ông trước khi về tới kinh đô Trường An đã được mọi người kể nhau nghe và truyền tụng rộng rãi. Khi ông về đến triều Hán, già trẻ lớn bé ở Trường An và các quan viên chính phủ đều ra cửa thành nghênh đón ông. Ông được coi như một nhân vật anh hùng. Mọi người thấy Tô Võ thanh niên khi xưa đã thành một lão nhân đầu bạc, tay cầm cây gậy "khí tiết" cũ kỹ, không ai không xúc động than thở. Người ta khen ông là nam tử chân chính và là đứa con ưu tú của triều Hán.

_ Khí khái anh hùng và lòng sùng thượng tiết tháo của Tô Võ là do văn hoá Nho gia un đúc mà đào luyện sản sinh ra, ông là người đại diện cho nhân cách lý tưởng của văn hoá Nho gia: giàu có không dâm lạc, nghèo khổ không thảy đổi, uy vũ không khuất phục, không màng sinh tử. Tô Võ xây dựng nhân cách lý tưởng của văn hoá Nho gia, làm sáng tỏ sức mạnh vĩ đại của văn hoá Nho gia và trở thành một tấm gương mẫu mực của chân lý nhân cách người Trung Quốc.t

__________________

Nhắn tin cho tác giả

Số lượt thích: 0 người