_ Đời Đường Hán Dũ có sáng tạo một phả hệ thánh nhân tương truyền cho nhau gọi là "Đạo thống" như vua Nghiêu truyền ngôi cho vua Thuấn, vua Thuấn truyền ngôi cho vua Vũ, vua Vũ truyền ngôi cho Thương Thang, Thương Thang truyền ngôi cho Chu Văn Vương, Chu Văn Vương truyền ngôi cho Chu Võ Vương, Chu Công, Văn Vương, Võ Vương lại truyền cho đến Khổng Tử, Mạnh Tử. Văn Vương là hệ thốnng mắc xích quan trọng trong hệ thống tương truyền ấy.

_ Kỳ thực, vào đời Chu Văn Vương, nước Chu chỉ là một trong nhiều nước được vua Trụ phong cho và Văn Vương chẳng qua cũng chỉ là một trong những chư hầu của vua Trụ nhà Thương mà thôi. Địa vị Văn Vương sở dĩ được đề cao lên đến hàng thánh nhân, căn bản là vì qua sự đề cao tôn sùng của các tư tưởng gia hậu thế khiến Chu Văn Vương trở thành điển hình cho phong cách chính trị của các bậc đế vương.

_ Chu Văn Vương trong sự thật lịch sử là một người thống trị có tinh thần vụ thực tên thật là Cơ Xương. Sách Thượng Thư khen tặng ông "không dám ham mê việc săn bắn rong chơi" suốt ngày ông chuyên cần chính sự, rất ít khi được ăn cơm đúng bữa. Ông còn đốc xúc thúc giục mọi người chăm lo trồng trọt phát triển nông nghiệp. Đồng thời ông chú ý thương yêu dân chúng, nuôi dưỡng cô nhi quả phụ, thực hành một hệ thống chính sách ích quốc lợi dân, vì vậy mà đất phong của ông hưng thịnh lên.

_ Văn vương Cơ Xương còn là một nhà chiến lược có tầm nhìn xa trông rộng. Ông dùng thân phận một vị chư hầu "Tây bá" đóng ở đất Quan Trung ngấm ngầm triển khai chuẩn bị trận quyết đấu sinh tử với triều Ân Thương. Một mặt, ông làm thiện tích đức, hình thành thế đối đầu với vua Trụ tàn bạo hoang dâm khiến "các chư hầu quay về quy phục ông". Sau khi được tha ở ngục Dũ Lý, ông dâng đất Lạc Thủy cho vua Trụ để xin vua Trụ bỏ hình phạt "Bào lạc" (một loại hình phạt tàn khốc bắt người có tội nung vào lò lửa) càng khiến thanh danh ông được nâng cao. Mặt khác, ông liên kết thế lực với các chư hầu chung quanh rồi dẫn quân tiến thẳng về kinh đô nhà Thương. Đại quân ông vượt sông Hoàng Hà, tiến vào vùng Hà Đông đánh hạ các nước Thi (nay thuộc Sơn Tây), nước Can (nay thuộc Hà Nam). Một đạo khác men sông Vị thủy tiến về hướng đông, hạ cứ điểm quan trọng ở đất Vinh (nay là thành phố Tây An) hình thành thế gọng kiềm bao vây kinh đô nhà Thương. Là một mưu lược gia thiên tài, Cơ Xương tuy thu được một loạt thắng lợi quân sự chính trị, chiếm 2/3 đất đai thiện hạ, nhưng vẫn còn phải xưng tôi thần với nhà Thương. Ông đợi chờ thời cơ, tích lũy lương thực, lực lượng để đánh trận cuối cùng. Trận đánh cuối cùng ấy sẽ do con trai ông là Cơ Phát hoàn thành.

_ Nhãn quan chính trị gia của Cơ Xương biểu lộ ở điểm ông rất coi trọng nhân tài và thành thật tìm cầu người hiền năng. Có lẽ mọi người đều biết câu chuyện giữa ông và Khương Tử Nha, Khương Tử Nha, tức Khương Thượng, vốn là người phương đông, từng làm nghề giết trâu bò ở kinh đô Triều Ca nhà Thương, lại từng bán rượu trên bến Mạnh Tân, tuổi đã quá 60 mà vẫn nghèo khổ lưu lạc chỉ có một chí khí hơn người. Nghe nói "Tây bá" Văn Vương chiêu hiền đãi sĩ, họ Khương ngày ngày đến câu cá trên dòng suối dưới chân núi Kỳ Sơn, hi vọng được gặp gỡ Tây bá. Quả nhiên Tây bá Văn Vương đi săn qua gặp Khương Tử Nha, sau lúc bàn luận, hết sức tâm đắc. Văn vương vui mừng bảo: "Tiên vương Thái công ta sớm vẫn hi vọng có hiền nhân phò tá, có lẽ ông là hiền nhân mà tiên vương Thái công ta hi vọng đó chăng !". Nhân vậy, Khương Tử Nha cùng lên xe về triều bái làm sư phụ, hết sức tôn kính. Quả nhiên Khương Tử Nha không kỳ vọng của Văn Vương, ông hiến cho Văn Vương rất nhiều mưu hoạch. Sử gọi là: "Thiện hạ chia ba, hai phần theo về với Chu, phần lớn là nhờ mưu kế của Thái công". Do vì Văn Vương tâm thành cầu kiếm người tài nên kết quả "phần lớn kẻ sĩ đều theo về", trong đó có cả Bá Di, Thúc Tề. Sự nghiệp của Văn Vương ngày càng hưng thịnh phát đạt.

_ Cơ Xương trị nước "làm việc nhân kính người lão, yêu trẻ nhỏ lễ với bậc dưới mình", phong tục trong nước nhờ vậy càng hướng về điều thiện. Các chư hầu hay biết đều tôn Cơ Xương là "vị vua được trao mệnh trời". Lấy đức trị thiên hạ, lễ với người hiền sĩ và tận lực lo quốc chính, đó chính là hình tượng đế vương trong lý luận chính trị văn hoá của Nho gia. Vì vậy, dù suốt đời Cơ Xương chỉ là một vua chư hầu địa phương, nhưng các hậu Nho sau này vẫn tôn ông vào hàng thánh nhân. Văn Vương, Võ Vương, Chu Công trở thành những mẫu mực để các bậc đế vương học tập và là điển hình tối cao cho các đại thần lấy đó khuyên răn đế vương, trải qua các triều đại không thay đổi.

_ Ảnh hưởng quan trọng hơn nữa về văn hoá của Cơ Xương còn liên quan đến nguồn gốc bộ kinh Chu Dịch. Theo truyền thuyết, thời gian Cơ Xương bị giam giữ trong ngục Dũ Lý, ông suy diễn "bát quái" (8 quẻ) thành "lục thập tứ quái" (64 quẻ) và dùng những quái tượng tinh mật phức tạp suy diễn sự biến hoá của trời đất vạn vật, đó gọi là "Văn vương bị giam giữ, suy diễn Chu Dịch". Chuyện Văn Vương sáng tạo Chu Dịch tuy là tưởng tượng của người đời sau, nhưng từ xưa đến nay, người Trung Quốc đều quy tác phẩm kinh điển này do Chu Văn vương sáng tác, điều đó hẳn không tách rời với ảnh hưởng đạo đức của ông.t
__________________

Nhắn tin cho tác giả

Số lượt thích: 0 người