_ Lúc Hàn Phi còn sống, tài cao học rộng được các vua và chư hầu ngưỡng mộ nhưng rồi vẫn không được nắm giữ chứ vụ khanh tướng, cuối cùng chết vì lòng đố kỵ ganh ghét của bạn cùng học là Lý Tư. Hàn Phi chết rồi, tư tưởng học thuyết của ông mới phát ra ánh sáng dữ dội trở thành một trong những tư tưởng chỉ đạo trong xã hội Trung Quốc.

_ Hàn Phi là công tử nước Hàn thời Chiến Quốc, từng cùng với Lý Tư theo học Tuân Tử, nghiên cứu học thuyết "Pháp gia". Vì miệng ông có tật không giỏi về biện luận nên ông sở trường về sáng tác trứ thuật. Các sách Cô phẫn, Ngũ đố của ông đã thất truyền. Tần vương Chính đọc hai sách ấy khâm phục than: "Nếu như ta có được y (tức Hàn Phi) được cùng y trị quốc bàn việc học thì ta có chết cũng không oán hận !" Câu ấy đủ biết tài năng kiệt suất của ông. Hàn Phi bất đắc chí ở nước Hàn, thư khuyên can của ông dâng lên Hàn vương không được tiếp nạp, gặp lúc ấy Tần vương vì muốn có được Hàn Phi nên đã cho tinh binh đánh Hàn, nước Hàn vội giao Hàn Phi cho Tần. Lại nước Tần, Tần vương biểu lộ giao cảm của mình với thiên tài xuất chúng của Hàn Phi, điều ấy khiến nhóm bạn cùng học với ông là Lý Tư không yên tâm, vì vậy Lý Tư tâu xằng bậy với Tần vương vu cáo cho Hàn Phi rồi buộc ông phải tự sát. Đợi đến khi Tần vương hối hận định tha tội cho ông thì trnog ngục chỉ còn lại di thể lạnh của Hàn Phi. Đời Hàn Phi để lại các thiên Cô phẫn, Ngũ đố, Nội ngoại trừ, Thuyết lâm, Thuyết nan (sau này tập trung lại thành bộ Hàn tử) honà thành công việc hệ thống hoá lý luận cho Pháp gia. Do vì ông là một tác giả lớn thời Xuân Thu và là tập đại thành lý luận Pháp gia nên trứ tác của ông được "truyền lại đời sau, đa số học giả đều đọc".

_ Là một nhân vật lịhc sử kiệt suất có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của văn hoá Trung Quốc, Hàn Phi kế thừa và phát triển Pháp gia tiền phong thời Tiên Tần là "pháp" của Thương Ưởng, "thuật" của Thân Bất Hại, "thế" của Thận Đáo, tất cả lý luận ấy đều được ông tiép thu dung hợp, ông trở thành người tập đại thành và phát triển học thuyết Pháp gia. Hàn Phi đề cao mô hình chính trị quyền mưu kết hợp giữa "pháp", "thuật" và "thế" xác định cơ bản truyền thống quân chủ chuyên chế trong xã hội Trung Quốc, kẻ thống trị dựa vào quyền thuật biến đổi áp dụng nhiều âm mưu chính trị ác độc để giữ vững quyền thế địa vị riêng mình. Tóm lại, thuật trị nước bằng quyền mưu của Hàn Phi trở thành lý luận chỉ đạo cho cung đình Trung Quốc và là nguồn gốc của trí tuệ chính trị.

_ Sau khi so sánh tình hình bảy nước mạnh nhất (thất hùng) thời Chiến Quốc, Hàn Phi cho rằng đế vương chỉ cần áp dụng tổng hợp sở trường của ba phái "pháp", "thuật" và "thế" là đủ thành công tạo lập công nghiệp vững mạnh. Thông qua sự so sánh ba phái "pháp", "thuật" và "thế", Hàn Phi so sánh nó với cái xe của đế vương. "Thế" là ngựa kéo xe, "Thuật" là thủ đoạn để cỡi xe, không có "Thuật" không thể chế ngự được các tôi thần và sẽ dẫn đến hỗn loạn. Nhưng không có "Pháp" không thể đưa đất nước đến chỗ hùng mạnh được. Tóm lại, phải có đủ cả ba để duy trì uy quyền đế vương và không tiếc gì không áp dụng cả thuật trị nứoc bằng quyền mưu. Vì vậy, khôgn những ông yêu cầu áp dụng sở trường của ba phái "pháp", "thuật" và "thế" mà còn tiến thêm một bước áp dụng cả cái học về "thuật" của học phái Hoàng (đế) Lão (tử), trộn lẫn thuật của Hoàng Lão với lý luận Pháp gia vào làm một, hình thành thuật trị nướccủa đế vương thịnh hành mấy ngàn năm nay trong xã hội truyền thống Trung Quốc và hình thành cả quyền thuật của bọn quan liêu phong kiến.

_ Hàn Phi tổng hợp lý luận Pháp gia Tiên Tần và lý luận của ba đại phái hình thành hệ thống lý luận Pháp gia tập đại thành, y cứ vào đó, ông suy diễn ra toàn bộ hệ thống chính sách Pháp gia. Lý luận Pháp gia cuả Hàn Phi xuất phát từ cương lĩnh chính trị, không những được nước Tần tiếp nhận trở thành chính sách chỉ đạo thống nhất sáu nước mà còn trở thành một tư tưởng chỉ đạo của giai cấp thống trị sau đời Tần nữa.

_ Theo Hàn Phi, vua trị nước tiên nên tăng cường nền quân chủ tập quyền, cắt đứt các thế lực của tư nhân, chọn lựa các kẻ sĩ am hiểu "Thuật" và "Pháp". Hàn Phi chủ trương kiến lập trung ương tập quyền với bản thân quân vương lâm triều thống nhất quốc gia, quan vương dùng "Thuật" quản lí các tôi thần. Kế đó, ông cho rằng phải giáo dục dân bằng Pháp (luật) dùng quan lại làm thầy dạy, cấm chỉ tư học. Xuất phát từ giai cấp thống trị làm bản vị, ông cho rằng "tư học" là có "nhị tâm" (hai lòng) với người thống trị nên cần phải cấm chỉ. Ông gọi năm loại người học giả (Nho gia), ngôn đàm giả (bọn sách sĩ thuyết khác), đới kiếm giả (bọn du hiệp thích khách), hoạn ngự giả (thực khách) và dân làm nghề thương nghiệp công nghiệp là "ngũ đố" (năm loại sâu mọt) cần phải tiêu trừ. Thứ nữa, ông chủ trương thưởng phạt nghiêm minh, khen tặng nông dân và chiến sĩ để quốc gia giàu mạnh, đó là những điều cần thiết để an trị quốc gia. Thuật trị nước của Hàn Phi để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử xã hội Trung Quốc.

_ Hàn Phi vì giai cấp địa chủ thiết kế nên một hệ thống quyền mưu Pháp luật nhưng rồi bản thân lại chết vì đấu tranh trong quyền mưu dưới quyền các trá hình tàn nhẫn. Trước khi chết, có lẽ ông không tưởng tượng nổi ông chết trong tấm lưới quyền mưu trá thuật do chính mình giăng ra.t

__________________

Nhắn tin cho tác giả

Số lượt thích: 0 người